Nagłówki

Odpowiedź na interpelację w sprawie podwójnego opodatkowania świadczeń emerytalnych w świetle umowy o ubezpieczeniach społecznych zawartej pomiędzy Polską a Czechami

   W odpowiedzi na interpelację pana posła Jerzego Jankowskiego odnoszącą się do realizacji umowy polsko-czeskiej uprzejmie wyjaśniam, co następuje:    Sprawy związane z udzielaniem świadczeń emerytalno-rentowych z tytułu zatrudnienia obywateli polskich na terytorium b. Czechosłowacji reguluje umowa o ubezpieczeniu społecznym z dnia 5 kwietnia 1948 r. zawarta pomiędzy Rzecząpospolitą Polską i Republiką Czechosłowacką (DzU z 1949 r. nr 6, poz. 34) oraz porozumienie z dnia 21 października 1970 r. w sprawie stosowania tej umowy (DzUrz Komitetu Pracy i Płac z 1971 r. nr 1, poz. 1).    Zgodnie z postanowieniami powołanych aktów prawnych przy ustalaniu prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego oraz ich wysokości uwzględnia się okresy zatrudnienia przebyte na terytorium obu umawiających się stron. Jednakże instytucje ubezpieczeniowe każdego państwa zobowiązane są do wypłaty świadczenia w wysokości częściowej. Oznacza to, że instytucje ubezpieczeniowe każdego państwa wypłacają świadczenia wyłącznie za okresy pracy przebyte na swoim terytorium. Ponieważ świadczenia czeskie lub słowackie są niższe od świadczeń polskich - osoby otrzymujące emerytury lub renty w wysokościach cząstkowych z Polski i Czech lub Słowacji otrzymywałyby w sumie kwoty niższe od pełnej polskiej emerytury lub renty, jaka przysługiwałaby, gdyby cały okres pracy był spełniony w Polsce.    W przeszłości, niezależnie od regulacji wynikających z umowy, podjęto decyzję, aby tym osobom zapewnić łączną wypłatę na poziomie pełnego polskiego świadczenia poprzez przyznawanie do cząstek świadczeń wypłacanych przez instytucję czeską lub słowacką dopłat w formie tzw. ˝dopełnień˝ finansowanych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ponieważ wspomniane dopłaty mają charakter dopełnień, jest rzeczą oczywistą, że ich wysokość ulega zmianie po każdorazowej zmianie wysokości świadczenia czeskiego lub słowackiego. Dopłaty te ulegają likwidacji, jeżeli w sumie cząstkowe świadczenie polskie i czeskie lub słowackie przekroczą wysokość pełnej polskiej emerytury lub renty, a ulegają zmniejszeniu, jeżeli podwyżki świadczeń zagranicznych są niższe od wypłacanego dopełnienia.    Efektem tak realizowanej gwarancji wysokości świadczeń cząstkowych jest to, że większość podwyżek tych świadczeń zagranicznych zmniejsza jedynie wypłacaną kwotę dopełnienia, nie zwiększając kwoty świadczenia wypłacanego do rąk emeryta lub rencisty.    Ponieważ fakt ten wywołuje permanentnie nieporozumienia i kontrowersje z osobami, które otrzymują takie świadczenia objęte wspomnianą wcześniej gwarancją ich wysokości, a ponadto stosowanie takiej gwarancji jest ewenementem w stosunkach bilateralnych Polski z innymi krajami, projektuje się w najbliższym czasie zlikwidowanie wypłacania dopełnień w stosunku do nowo przyznawanych świadczeń, a wówczas osoby te będą od początku otrzymywać tylko sumę dwóch świadczeń cząstkowych i wówczas każda zmiana świadczenia zagranicznego znajdzie wyraz w wypłacanej łącznie kwocie.    Odnosząc się do drugiej kwestii poruszonej w interpelacji pana posła, dotyczącej podwójnego opodatkowania świadczeń emerytalno-rentowych, po zasięgnięciu opinii w Ministerstwie Finansów uprzejmie wyjaśniam:    Między Polską a Czechami funkcjonuje umowa w sprawie podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku (DzU z 1994 r. nr 47, poz. 189). Postanowienia tej umowy w omawianej kwestii przyznają prawo do opodatkowania emerytur i rent wyłącznie temu państwu, w którym zamieszkuje świadczeniobiorca. Wyjątkiem od tej zasady są postanowienia art. 19 ust. 2a, przewidujące opodatkowanie wyłącznie w państwie źródła w przypadku emerytur i rent tzw. pracowników państwowych.    Tak więc ww. umowa eliminuje całkowicie możliwość podwójnego opodatkowania rent i emerytur wypłacanych przez którekolwiek z państw - stron umowy.    Konsekwencją jej zapisów jest to, że osoba, która zamieszkuje na terytorium Polski i otrzymuje emeryturę z Czech, podlega opodatkowaniu po stronie polskiej (poza tzw. emeryturą pracownika państwowego, która jest opodatkowania w Czechach, a po stronie polskiej jest zwolniona z opodatkowania).    Nawiązując zaś do sformułowania zawartego w interpelacji - fakt, że podatkiem od osób fizycznych obejmuje się zarówno cząstkę świadczenia polskiego, jak też świadczenia czeskiego, nie oznacza podwójnego opodatkowania, a oznacza jedynie równe traktowanie w sensie obowiązku podatkowego świadczeń polskich i zagranicznych.    Podsekretarz stanu    Piotr Kołodziejczyk    Warszawa, dnia 13 sierpnia 1998 r.