Odpowiedź na interpelację w sprawie zmniejszenia środków na prowadzenie warsztatów terapii zajęciowej poprzez zmianę warunków finansowania w związku z wycofywaniem środków z PFRON
Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na przekazaną przy piśmie z dnia 8 października 2004 r. znak SPS-0202-8357/04 interpelację posła Jana Orkisza w sprawie finansowania warsztatów terapii zajęciowej i problemów, jakie mogą powstać po wejściu w życie projektowanej ustawy o wspieraniu zatrudnienia i rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych, na wstępie uprzejmie informuję, że do poruszonego przez Pana Posła tematu szczegółowo odniosłem się na posiedzeniu Sejmu w dniu 7 bm., udzielając odpowiedzi na pytania w sprawach bieżących. Ponownie pragnę podkreślić, że regulacje dotyczące zasad rehabilitacji społecznej w zakresie warsztatów terapii zajęciowej mają na celu przede wszystkim racjonalizację finansowania działalności tych placówek. W żadnym natomiast wypadku nie zmierzają one do utraty przez kogokolwiek prawa do uczestnictwa w zajęciach terapeutycznych prowadzonych przez warsztat i wygaszania działalności warsztatów. Jednakże nie może być takiej sytuacji, że: - samorząd terytorialny podejmuje i realizuje tylko te zadania, na które otrzyma środki PFRON, - jest zwolniony z obowiązku wspierania swoich niepełnosprawnych obywateli. Istnieje więc konieczność uwzględnienia finansowania tych zadań również z innych źródeł, tj. np. ze środków samorządowych i środków własnych jednostek prowadzących warsztaty lub pozyskanych od sponsorów. Zasada współfinansowania kosztów działalności i tworzenia warsztatów terapii zajęciowej została wprowadzona nowelą do ustawy o rehabilitacji (...) uchwaloną w dniu 20 grudnia 2002 r. (Dz.U. z 2003 r. Nr 7, poz. 79). Projekt tej nowelizacji podlegał uzgodnieniom resortowym oraz był szeroko konsultowany ze środowiskiem organizacji osób niepełnosprawnych (m.in. z Polskim Stowarzyszeniem na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym). Uzyskał także pozytywną opinię Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, również w zakresie współfinansowania przez samorząd działalności warsztatów terapii zajęciowej. Na przygotowanie się do nowych rozwiązań prawnych w omawianym zakresie zarówno samorządy powiatowe, jak i warsztaty terapii zajęciowej otrzymały dwa lata. Pragnę również podkreślić, że ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. Nr 142, poz. 1592, z późn. zm.) zobowiązała powiat do wykonywania określonych ustawami zadań publicznych o charakterze ponadgminnym, w zakresie m.in. wspierania osób niepełnosprawnych (art. 4 ust. 1 pkt 5, rozdział dotyczący zakresu działania i zadań powiatu). Oznacza to, że problematyka osób niepełnosprawnych została wpisana w zadania własne powiatów już w 1998 r. Z mocy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776, z późn. zm.) wynikają również szczegółowe zadania własne powiatu na rzecz osób niepełnosprawnych, w tym dotyczące warsztatów terapii zajęciowej. Dofinansowanie realizacji zadań powiatu ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych jest formą wsparcia (w znaczącej części), a nie pokrywaniem w całości kosztów realizacji zadań własnych samorządu terytorialnego. Pogląd taki wyraził Trybunał Konstytucyjny, rozpatrując na rozprawie 28 czerwca 2001 r. wniosek Rady Miejskiej w Łodzi w sprawie niezgodności z konstytucją wysokości środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przeznaczanych na obsługę realizacji zadań nałożonych na powiat w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis, na podstawie którego określono wysokość środków przekazywanych na koszt obsługi zadań (niezależnie od tego, czy pokrywają w części, czy w całości te koszty) jest zgodny z konstytucją. W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny wskazał m.in., że wszelkie sprawy o charakterze lokalnym i ponadgminnym, przekazane ustawowo samorządowi, winny być traktowane jako zadania własne samorządu odpowiedniego poziomu - zadania, o których mowa w art. 35a, 35b (zadania samorządu wojewódzkiego i powiatowego) w związku z art. 34 ust. 1a ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, uznane być mogą za zadania własne samorządu powiatowego, mimo że nie wykazują one w pełni cech, jakie zadaniom własnym są przypisywane. Za takim stanowiskiem przemawia to, iż zadania nałożone na samorząd powiatowy przez wspomnianą ustawę mają na tyle ogólny charakter, że nie wyłącza to możliwości samodzielnego i kreatywnego decydowania przez radę powiatu, jej zarząd oraz inne organy wykonawcze o sposobie ich realizowania i finansowania. Tym samym organy powiatu mają prawo kreowania polityki wspierania osób niepełnosprawnych. Przedstawiając powyższe, jednocześnie pragnę poinformować, że ze względu na zapotrzebowanie społeczne na tego typu formę rehabilitacji, jaką jest terapia zajęciowa, w art. 27 w ust. 3 i 5 przesłanego już do Sejmu RP projektu ustawy o wspieraniu zatrudnienia i rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych zaproponowano współfinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych - w ramach procedury konkursowej - kosztów utworzenia warsztatów terapii zajęciowej w powiatach, w których nie ma w ogóle takiej placówki rehabilitacji społecznej, do wysokości 75% tych kosztów. Z poważaniem Sekretarz stanu Leszek Stanisław Zieliński Warszawa, dnia 26 października 2004 r.
Źródło: