Odpowiedź na interpelację w sprawie stanowiska rządu na temat docelowego majątku Skarbu Państwa oraz zarządzania nim
Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację poselską Pana Posła Witolda Bałażaka (nr SPS-023-1357/06) w sprawie stanowiska rządu na temat docelowego majątku Skarbu Państwa oraz zarządzania nim przesyłam następujące informacje. W Ministerstwie Skarbu Państwa prowadzone były prace nad opracowaniem ostatecznej wersji dokumentu zawierającego zarys projektowanego docelowego kształtu sektora państwowego w Polsce. Intencją dokumentu miało być wskazanie, na podstawie aktualnie obowiązujących programów i dokumentów rządowych, w których sektorach zachowana zostanie obecność kapitałowa Skarbu Państwa oraz przy pomocy jakich instrumentów realizowana będzie ochrona interesu publicznego w podmiotach sprywatyzowanych. W dokumencie przyjęto za podstawę zasadnicze zmiany, które dokonały się w strukturze własnościowej gospodarki po 1989 r. W większości branż gospodarki polskiej dominuje już własność prywatna. W sektorach tradycyjnie związanych z własnością państwową (m.in. górnictwie, hutnictwie, cukrownictwie, energetyce, przemyśle spirytusowym) rozpoczęte zostały procesy przekształceń własnościowych. Zważywszy, że polityka właścicielska wobec zasobów majątkowych podporządkowana ma być ochronie interesów strategicznych państwa, założono, że sektory i przedsiębiorstwa z dominującą własnością państwową obejmować będą głównie urządzenia infrastruktury, m.in.: - porty lotnicze, morskie i śródlądowe, - linie kolejowe, - przesyłowe sieci elektroenergetyczne, - sieci gazociągowe i naftowe, - szkieletowe sieci telekomunikacyjne, - strategiczne bazy magazynowe. Zakładano także, iż domeną własności państwowej pozostaną również te sektory, w których nie uda się wdrożyć pełnej regulacji rynku. Dotyczy to przede wszystkim niektórych przedsiębiorstw użyteczności publicznej, m.in. wybranych placówek naukowych, podstawowej części instytucji edukacyjnych, rynku usług pocztowych. Państwowa struktura własnościowa zostanie również zachowana w spółkach skomercjalizowanych w celu innym niż prywatyzacja oraz publicznej radiofonii i telewizji, co wynika z pełnienia społecznej misji przez te podmioty. W gestii państwa zostaną również firmy realizujące określone cele publiczne na mocy szczególnych ustaw. Intencją Skarbu Państwa jest też utrzymanie większościowego pakietu akcji/udziałów w podmiotach sektora bankowego pozostających w gestii państwa oraz w spółkach dominujących grup kapitałowych i innych podmiotach sektora przemysłu obronnego. Podmiotami, w których będzie dominować własność państwowa, będą również funkcjonujące w rolnictwie spółki o szczególnym, strategicznym znaczeniu dla hodowli roślin i zwierząt, prowadzące działalność w zakresie tworzenia nowych odmian roślin oraz hodowli i selekcji zwierząt. Bez znaczącej roli państwa w prowadzeniu tej działalności nastąpiłoby zahamowanie postępu genetycznego w rolnictwie. Przyjęto założenie, że istnieje możliwość ochrony interesów strategicznych państwa w sposób zgodny z prawem wspólnotowym, w szczególności z treścią Komunikatu nt. pewnych prawnych aspektów dotyczących inwestycji wewnętrznych w Unii Europejskiej (97/C 220/06), bez konieczności posiadania przewagi kapitałowej w podmiotach gospodarczych. Mechanizm tej ochrony zawiera ustawa o szczególnych uprawnieniach Skarbu Państwa oraz ich wykonywaniu w spółkach kapitałowych o istotnym znaczeniu dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego (Dz.U. z 2005 r. nr 132, poz. 1108, ze zm.). Ustawa ta uregulowała szczególne uprawnienia Skarbu Państwa w spółkach i grupach kapitałowych z jego udziałem, funkcjonujących w strategicznych sektorach gospodarki oraz o istotnym znaczeniu dla bezpieczeństwa i porządku publicznego. Kryteria dla podmiotów, wobec których będą stosowane przepisy ustawy, zostały tak sformułowane, aby wyodrębnienie poszczególnych spółek mogło być całkowicie przejrzyste. Każdego roku Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, będzie publikować listę tych spółek. Obecnie, przy zastosowaniu przyjętych kryteriów, wyodrębniono 15 spółek, w których przyznano państwu nadzwyczajne uprawnienia w formie ˝złotego weta˝ (rozporządzenie Rady Ministrów z 13 grudnia 2005 r. w sprawie listy spółek o istotnym znaczeniu dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego; Dz.U. z 2005 r. nr 260, poz. 2174). W związku z nałożonym na Ministra Gospodarki w programie działania rządu Premiera Kazimierza Marcinkiewicza ˝Solidarne państwo˝ zadaniem dokonania przeglądu istniejących programów i strategii przemysłowych z równoczesnym sformułowaniem rekomendacji ich zmian i korekt prace nad końcową wersją projekcji docelowego kształtu sektora państwowego zostały wstrzymane. Równolegle Ministerstwo Gospodarki opracowało dokument pt. ˝Informacja w sprawie sektorowych strategii i programów restrukturyzacji˝ wraz z załącznikiem rekomendującym KRM przyjęcie przez Radę Ministrów działań służących aktualizacji i dostosowaniu programów do założeń polityki gospodarczej rządu. Na posiedzeniu Komitetu Rady Ministrów w dniu 2 marca 2006 r. ww. dokument został rozpatrzony i rekomendowany Radzie Ministrów. Po zapoznaniu się z ostatecznymi wersjami wymienionych w dokumencie programów będzie można kontynuować prace nad docelowym kształtem sektora państwowego w Polsce. Przyjęte i realizowane programy restrukturyzacji i prywatyzacji poszczególnych sektorów gospodarki, skorelowane z celami polityki gospodarczej rządu, wyznaczać będą w 2006 r. i w latach następnych zakres oraz tempo prywatyzacji majątku Skarbu Państwa. Jednocześnie chciałbym poinformować Pana Posła, iż zgodnie z obowiązującymi na dzień dzisiejszy programami sektory gospodarki można podzielić na dwie zasadnicze grupy: 1) sektory, w których przewiduje się pozostawienie własności państwowej: bankowy, ubezpieczeniowy, elektroenergetyczny, gazowniczy, paliwowo-naftowy, przemysłu obronnego, transportu, uzdrowisk, telekomunikacji i poczty, wydawnictw, poligrafii i agencji informacyjnych, rolny oraz mienie wojskowe, jednostki badawczo-rozwojowe i lasy, 2) sektory, w których nie przewiduje się pozostawienia własności państwowej: górnictwa węgla kamiennego, wielkiej syntezy chemicznej, hutniczy, farmaceutyczny, cukrowniczy, spirytusowy oraz stoczniowy. Prezentując udział kapitału państwowego w gospodarce, kierowano się także doświadczeniami państw Unii Europejskiej. Przykładowo, do sekcji i działów PKD, dla których nie przewidziano rządowych programów restrukturyzacyjnych, a obecność kapitału państwowego, wzorem krajów UE, nie ma uzasadnienia, należą: rybołówstwo i rybactwo, przetwórstwo przemysłowe, budownictwo, handel hurtowy i detaliczny, naprawy pojazdów mechanicznych, hotele i restauracje, pośrednictwo finansowe, obsługa nieruchomości i wynajem. W krajach UE Skarb Państwa jest zaangażowany w wielkich strukturach przemysłowych czy instytucjach finansowych mających znaczenie dla gospodarki całego kraju. Ilość małych lub bardzo małych podmiotów z udziałem Skarbu Państwa w Polsce jest ewenementem na skalę całej ˝starej˝ UE. Pozostawanie ich w domenie Skarbu Państwa nie ma uzasadnienia, o ile nie stanowią one odpowiednika firmy zarządzającej strukturą holdingową. Podstawowe działania Ministra Skarbu Państwa w 2006 r. będą obejmowały: poprawę standardów nadzoru właścicielskiego nad spółkami Skarbu Państwa oraz uczciwą i przejrzystą prywatyzację prowadzoną metodami dopuszczonymi ustawą o komercjalizacji i prywatyzacji. Ważną częścią działań MSP będzie także monitorowanie i egzekwowanie zobowiązań inwestorów wynikających z umów prywatyzacyjnych. Dokumentem kompleksowo regulującym materię sprawowania nadzoru właścicielskiego przez Ministra Skarbu Państwa są ˝Zasady nadzoru właścicielskiego nad spółkami z udziałem Skarbu Państwa oraz innymi państwowymi osobami prawnymi˝, które obowiązują od dnia 19.10.2005 r. na mocy zarządzenia nr 41. Jest to druga edycja dokumentu, pierwsza obowiązywała od 19.04.2004 r. na mocy zarządzenia nr 10 i spotkała się z pozytywnym przyjęciem oraz oceną organów zarządzających i nadzorujących spółek z udziałem kapitałowym Skarbu Państwa, a także środowisk promujących zasady ładu korporacyjnego. Dla opracowania aktualnie obowiązującej edycji ˝Zasad nadzoru właścicielskiego...˝ fundament stanowiły powszechnie obowiązujące przepisy prawne w zakresie sprawowania nadzoru właścicielskiego przez Ministra Skarbu Państwa, rekomendacje i wskazówki zawarte w przyjętych w dniu 28.04.2005 r. przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) ˝Wytycznych OECD dotyczących nadzoru korporacyjnego w przedsiębiorstwach publicznych˝ oraz w dniu 15.12.2004 r. przez Zarząd i Radę Warszawskiej Giełdy Papierów Wartościowych ˝Dobrych praktykach w spółkach publicznych w 2005 r.˝. ˝Zasady nadzoru właścicielskiego...˝ w sposób szczegółowy omawiają istotny element sprawowania nadzoru właścicielskiego, jakim jest prowadzenie właściwej i zgodnej z przepisami prawa polityki kadrowej w organach statutowych spółek z udziałem Skarbu Państwa. Bezpośredni nadzór nad działalnością spółek z udziałem Skarbu Państwa sprawują rady nadzorcze. Mają one ustawowo wyznaczone miejsce w systemie nadzoru właścicielskiego nad spółkami. Takie ich usytuowanie zapewnia Ministrowi Skarbu Państwa możliwość oddziaływania na procesy zachodzące w spółkach. Stąd właśnie w polityce nadzoru właścicielskiego nad spółkami z udziałem Skarbu Państwa szczególną uwagę poświęca się zagadnieniom kompetencji, procedurom i kryteriom doboru, organizacji i ocenie pracy, a także wynagradzaniu rad nadzorczych. Równie istotnym elementem nadzoru właścicielskiego jest polityka dywidendowa. W celu zapewnienia jej jednolitości w odniesieniu do spółek nadzorowanych przez Ministra Skarbu Państwa opracowano ˝Wytyczne Ministra Skarbu Państwa w sprawie polityki dywidendowej w jednoosobowych spółkach Skarbu Państwa, w spółkach z większościowym udziałem Skarbu Państwa oraz w niektórych spółkach z mniejszościowym udziałem Skarbu Państwa˝. Dokument ten wprowadza jednolity sposób ustalania dywidendy tak, aby jak najlepiej zarządzać majątkiem Skarbu Państwa i optymalizować wpływy do budżetu. Podejmowane przez Ministra Skarbu Państwa działania mają także na celu porządkowanie struktury własnościowej w gospodarce i poszczególnych spółkach. Jednym z głównych działań w tym obszarze będzie przyjęcie programu sprzedaży pakietów mniejszościowych, tzw. ˝resztówek˝, w tym zbycie pakietów pozostawionych jako rezerwa reprywatyzacyjna. MSP przeprowadzi studium nad możliwością jednorazowej sprzedaży tych akcji na rzecz tzw. hedge funds. Inną formą prywatyzacji, zwłaszcza spółek o słabej kondycji, będzie prywatyzacja poprzez podwyższanie kapitału zakładowego w tych spółkach. Intencją Ministra Skarbu Państwa jest zwiększenie podaży akcji spółek Skarbu Państwa na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych, co jest jednym ze sposobów ożywienia i wzmocnienia rozwoju rynku kapitałowego w Polsce. Kolejne oferty będą prowadzone tak, aby nie dopuścić do przegrzania rynku kapitałowego. Celem powyższych działań Ministerstwa Skarbu Państwa jest odbudowanie zaufania społecznego do procesu prywatyzacji. Prywatyzacja powinna polegać na budowaniu racjonalnej i konkurencyjnej gospodarki naszego kraju. Decyzje podejmowane przez MSP będą stanowić część realizowanego przez rząd Kazimierza Marcinkiewicza programu uzdrowienia życia społecznego i gospodarczego w Polsce. Łączę wyrazy szacunku Minister Wojciech Jasiński Warszawa, dnia 23 marca 2006 r.
Źródło: