Odpowiedź na interpelację w sprawie projektowanych zmian w ustawie Kodeks postępowania cywilnego
Szanowny Panie Marszałku! Uprzejmie przedstawiam odpowiedź na interpelację Pana posła Zbigniewa Włodkowskiego w sprawie projektowanych zmian w ustawie Kodeks postępowania cywilnego, nadesłaną przy piśmie Pana Marszałka z dnia 9 października 2006 r., SPS-023-4951/06. Zgodnie z obecnie obowiązującym art. 1302 § 1 i 3 K.p.c. pismo wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego, które nie zostało należycie opłacone, przewodniczący zwraca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu sporu; wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego nieopłacone środki odwoławcze lub środki zaskarżenia podlegające opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia, sąd odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty. Przepisy te stosuje się do pisma wniesionego w postępowaniu w sprawach gospodarczych także wówczas, gdy przedsiębiorcy nie reprezentuje adwokat lub radca prawny. Zarządzenie o zwrocie pisma powinno wówczas zawierać określenie wysokości należnej opłaty stosunkowej, jeżeli opłata została uiszczona w niewłaściwej wysokości, oraz wskazanie skutków ponownego wniesienia pisma. Odpowiadając na pierwsze z pytań zawartych w interpelacji, wskazać należy, że w projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw proponuje się rozciągnięcie skutków zwrotu pozwu i odrzucenia środka odwoławczego lub środka zaskarżenia także na sytuacje, gdy pismo wniesione przez profesjonalnego pełnomocnika nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania wymogów formalnych. Złagodzono natomiast rygoryzm w postępowaniu w sprawach gospodarczych, co do następstw w tym zakresie w odniesieniu do przedsiębiorców niereprezentowanych przez profesjonalnych pełnomocników. Odnośnie do drugiego z pytań, podkreślić trzeba, że celem istniejącej i proponowanej regulacji nie jest obarczanie stron dolegliwościami, lecz dążenie do zapewnienia sprawności postępowania poprzez wprowadzenie wymogu należytego przygotowania pism procesowych i ich opłacania - co leży przede wszystkim w interesie stron. Adwokaci, radcowie prawni oraz rzecznicy patentowi są profesjonalistami mającymi niezbędne przygotowanie zawodowe do prawidłowego i skutecznego prowadzenia postępowań cywilnych. Znajomość wymagań formalnych pism procesowych, w tym środków odwoławczych i środków zaskarżenia, wysokości opłat stałych oraz sposobu obliczania opłaty stosunkowej od wskazanej wartości przedmiotu sporu, należy do zakresu elementarnej wiedzy prawniczej. Postawienie profesjonalnym pełnomocnikom wymogu prawidłowego od strony formalnej redagowania pism nie wydaje się być nadmiernym formalizmem - przeciwnie, skutkiem wprowadzenia restrykcyjnych uregulowań powinna być poprawa jakości pracy i staranności profesjonalnych pełnomocników. Oczywiście zaniedbania takich pełnomocników mogą odbijać się w sposób niekorzystny na sytuacji strony, nie powinny jednak wywoływać skutków nieodwracalnych - w razie powstania szkody możliwe będzie żądanie jej naprawienia przez pełnomocnika. Tego rodzaju zaniedbania pełnomocników będą mogły też pociągać za sobą odpowiedzialność dyscyplinarną, co w wypadku powtarzających się uchybień doprowadzić może nawet do usunięcia z zawodu. Istotne jest również, że ewentualny zwrot pisma nie zamyka stronie drogi do jego ponownego wniesienia już po usunięciu braków formalnych. Nie można więc zwrotu np. pozwu traktować jako niechęci sądu od merytorycznego rozpoznania sprawy. Przyjęcie pozwu przez sąd w wypadku jego ponownego złożenia oznaczać będzie, że pismo inicjujące sprawę zostało przygotowane zgodnie z wymogami przepisów procedury cywilnej, a tym samym pozwoli na sprawniejsze rozpoznanie sprawy. Zaznaczenia wymaga również, że w razie uznania przez stronę zwrotu pozwu (bądź wniosku) czy też odrzucenia środka zaskarżenia za niezasadne strona będzie mogła kwestionować to rozstrzygnięcie w drodze zażalenia. Zapobieżeniu rażącemu naruszaniu przez profesjonalnych pełnomocników obowiązków procesowych służyć ma również zawarta w projekcie regulacja przewidująca obowiązek zawiadomienia przez sąd właściwego organu samorządu korporacyjnego (rady adwokackiej, izby radców prawnych lub rady rzeczników patentowych) o takim naruszeniu, z żądaniem udzielenia informacji o podjętych przez samorząd działaniach w związku ze stwierdzonymi naruszeniami. Umożliwi to natychmiastową reakcję na nieprawidłowe działania podejmowane przez pełnomocników. Ponadto w przypadku pełnomocników naruszających rażąco takie obowiązki, ustanowionych przez sąd na wniosek strony (ustanowionych z urzędu), istniałaby możliwość nieprzyznania im kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w całości lub w części. Odnosząc się zaś do pytań o inne działania w kierunku likwidacji zaległości w sprawach cywilnych i dyscyplinowanie pracy sądów, wskazać należy, że zapewnienie sprawnego toku postępowań sądowych pozostaje niezmiennie jednym z priorytetowych zadań Ministerstwa Sprawiedliwości. Osiągnięciu tego celu służą przygotowywane zmiany proceduralne oraz organizacyjne, poprzedzone analizą obciążenia sędziów w poszczególnych jednostkach wymiaru sprawiedliwości, a także podejmowane czynności nadzorcze. Te ostatnie wdrażane są stosownie do potrzeb w sprawach rozpoznawanych na skutek skarg zainteresowanych oraz z urzędu. Celowi temu służą również wizytacje i lustracje sądów powszechnych, podejmowane po gruntownej analizie danych statystycznych dotyczących wyników sądów i tzw. wskaźników zaległości. Bieżące problemy w zakresie sprawności postępowania omawiane są z prezesami sądów, wizytatorami i sędziami na naradach roboczych. Ocenie podlega również sposób i skuteczność nadzoru wykonywanego przez prezesów sądów nad podległymi im jednostkami poprzez ocenę przedstawianych przez nich planów zadań nadzorczych, przeprowadzanie doraźnych wizytacji i lustracji działalności nadzorczej prezesów, kontrolę i ocenę materiałów dotyczących nadzoru wykonywanego przez prezesów oraz wydawanie wiążących ich dyspozycji. Nadzór ministra sprawowany jest także przez bieżącą lub okresową kontrolę toku postępowania w sprawach indywidualnych, w przypadku ujawnienia okoliczności wskazujących, że są one prowadzone niesprawnie lub z naruszeniem prawa. Dyscyplinowanie sądów powszechnych przez Ministra Sprawiedliwości dla zapewnienia rzetelnego procesu dotyczyć może jednak w zasadzie wyłącznie sfery sprawności postępowania, bowiem czynności nadzorcze nie mogą wkraczać w dziedzinę, w której sądy są niezawisłe (art. 9 i art. 39 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r Prawo o ustroju sądów powszechnych Dz.U. 01 nr 98, poz. 1070). Jedyną natomiast drogą dla zwalczania orzeczeń ˝nierzetelnych˝ merytorycznie są środki zaskarżenia. Obecna procedura cywilna zawiera rozbudowany system środków zaskarżenia, które wydają się w sposób dostateczny zabezpieczać ochronę interesów obywateli. Oprócz zwyczajnych środków odwoławczych, jak apelacja i zażalenie, w sprawach o największej doniosłości strony - a także prokurator generalny - korzystać mogą ze skargi kasacyjnej lub skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Z wyrazami szacunku Podsekretarz stanu Andrzej Duda Warszawa, dnia 30 października 2006 r.
Źródło: