Odpowiedź na interpelację w sprawie składania przez nauczycieli oświadczeń o niekaralności
Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację Pana Posła Tomasza Piotra Nowaka (SPS-023-7222/07) w sprawie oświadczeń nauczycieli o niekaralności uprzejmie wyjaśniam: 1. Zgodnie z art. 10 ust. 5 pkt 2, 3 i 4 oraz ust. 8 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.) nie można nawiązać stosunku pracy z w szczególności z nauczycielem: - który nie posiada pełnej zdolności do czynności prawnych i nie korzysta z praw publicznych, - przeciwko któremu toczy się postępowanie karne lub dyscyplinarne, lub postępowanie o ubezwłasnowolnienie, - który był karany za przestępstwo popełnione umyślnie. W myśl art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy Karta Nauczyciela stosunek pracy nauczyciela wygasa z mocy prawa w razie prawomocnego skazania za przestępstwo popełnione umyślnie. Przepisy ustawy - Karta Nauczyciela regulują więc sposób postępowania w przypadku prawomocnego skazania nauczyciela za przestępstwo popełnione umyślnie. Z osobą taką nie można nawiązać stosunku pracy w szkole, a jeżeli nauczyciel zostanie skazany w trakcie zatrudnienia, jego stosunek pracy wygasa z mocy prawa. Udokumentowanie faktu, że nauczyciel nie był karany za przestępstwo popełnione umyślnie, posiada pełną zdolność do czynności prawnych i korzysta z praw publicznych, nie toczy się przeciwko niemu postępowanie karne lub dyscyplinarne, lub postępowanie o ubezwłasnowolnienie, może nastąpić na podstawie pisemnego oświadczenia nauczyciela. W celu potwierdzenia faktu, że zatrudniany nauczyciel nie był karany za przestępstwo umyślne oraz korzysta z praw publicznych, dyrektor szkoły powinien jednak wystąpić do Biura Informacyjnego Krajowego Rejestru Karnego lub jego punktów informacyjnych działających przy niektórych sądach powszechnych z zapytaniem dotyczącym niekaralności i korzystania z praw publicznych przez zatrudnianego nauczyciela. Prawo do uzyskania informacji o osobach, których dane osobowe zgromadzone zostały w rejestrze, przysługuje bowiem pracodawcom, w zakresie niezbędnym dla zatrudnienia pracownika, co do którego z przepisów ustawy wynika wymóg niekaralności, korzystania z pełni praw publicznych, a także ustalenia uprawnienia do zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej (art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym - Dz.U. Nr 50, poz. 580 ze zm.). W stosunku do nauczyciela wymogi te wynikają z przepisu art. 10 ust. 5 ustawy Karta Nauczyciela. Warunki, sposób i tryb udzielania informacji o osobach na podstawie danych zgromadzonych w Krajowym Rejestrze Karnym, a także wzór zapytania o udzielenie informacji o osobie i wzór formularza informacji o osobie, określają przepisy rozporządzenia ministra sprawiedliwości z dnia 7 listopada 2003 r. w sprawie udzielenia informacji o osobach oraz podmiotach zbiorowych na podstawie danych zgromadzonych w Krajowym Rejestrze Karnym (Dz.U. Nr 198, poz. 1930 ze zm.). Obowiązujące przepisy ustawy Karta Nauczyciela nie przewidują co prawda obowiązku występowania dyrektora szkoły o zaświadczenie do Krajowego Rejestru Karnego, ale z uwagi na dobro uczniów oświadczenie o niekaralności składane przez nauczycieli wydaje się niewystarczające. Przepisy ustawy Karta Nauczyciela zawierają natomiast podstawę prawną (art. 10 ust. 5) do uzyskania przez dyrektora szkoły informacji o osobach, których dane osobowe zgromadzone zostały w Krajowym Rejestrze Karnym. W myśl art. 26 ust. 2 ustawy Karta Nauczyciela wygaśnięcie stosunku pracy nauczyciela w przypadkach określonych w ust. 1, w tym w przypadku prawomocnego skazania za przestępstwo popełnione umyślnie, stwierdza dyrektor szkoły, a w stosunku do dyrektora szkoły - organ prowadzący szkołę. W przypadku powzięcia przez dyrektora szkoły jakiejkolwiek informacji o prawomocnym skazaniu za przestępstwo popełnione umyślnie nauczyciela zatrudnionego w szkole, powinien on niezwłocznie potwierdzić tę informację. Jeżeli dyrektor szkoły nie dysponuje odpisem prawomocnego wyroku skazującego nauczyciela, to w celu potwierdzenia uzyskanej informacji o prawomocnym skazaniu powinien wystąpić do Krajowego Rejestru Karnego lub jego punktów informacyjnych z zapytaniem dotyczącym niekaralności nauczyciela. Niezwłocznie po uzyskaniu pewnej informacji o prawomocnym skazaniu nauczyciela za przestępstwo popełnione umyślnie, dyrektor szkoły powinien potwierdzić nauczycielowi wygaśnięcie stosunku pracy. 2. Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy Karta nauczyciela (Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.) stanowisko nauczyciela może zajmować osoba, która spełnia warunki zdrowotne niezbędne do wykonywania zawodu. Warunki te określa minister zdrowia w rozporządzeniu ministra zdrowia i opieki społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzenia badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz.U. z dnia 25 czerwca 1996 r.). Istotniejsze w tej sprawie wydaje się jednak zobowiązanie jednostek kształcenia nauczycieli, tj. szkół wyższych i zakładów kształcenia nauczycieli do sprawdzania predyspozycji do wykonywania zawodu nauczyciela nie w momencie podejmowania pracy ale przed rozpoczęciem kształcenia. Zakłady kształcenia nauczycieli na podstawie przepisów rozporządzenia ministra edukacji narodowej z 12 sierpnia 1997 r. w sprawie zakładów kształcenia nauczycieli (Dz.U. z dnia 4 września 1997 r.) wymagają od kandydatów ubiegajacych się o przyjęcie do kolegium zaświadczeń lekarskich o przydatności do zawodu nauczyciela. Wymóg ten nie dotyczy natomiast szkół wyższych kształcących nauczycieli. W przypadku uczelni warunki rekrutacyjne na studia, w tym również studia w specjalizacji nauczycielskiej, określa samodzielnie szkoła wyższa. W ocenie ministra edukacji narodowej należałoby rozważyć rozszerzenie zawartego w art. 9 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z dnia 30 sierpnia 2005 r.) upoważnienia dla ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego do wydania rozporządzenia w sprawie standardów kształcenia nauczycieli o zapisy umożliwiające określenie warunków rekrutacyjnych, w tym także warunków badań predyspozycji do zawodu - dla osób ubiegających się o przyjęcie na tę specjalność. 3. Rządowy program ˝Zero tolerancji dla przemocy w szkole˝ obejmuje szeroki zakres zagadnień, które dotyczą poprawy stanu bezpieczeństwa w szkołach i placówkach. Zgodnie z założeniami, w programie zaakcentowany jest brak zgody ze strony państwa na występowanie w szkole zjawisk niepożądanych: agresji, przemocy fizycznej i psychicznej, tyranizowania, prześladowania, terroru itp. w grupach rówieśniczych. Zjawiska te skutkują często tragicznymi wydarzeniami. W programie zaakcentowany został brak tolerancji dla zła szerzonego przez dorosłych w szkole, w domu, w środowisku lokalnym, zarówno przez bezpośrednią przemoc jak i media. Celem programu jest także przywrócenie właściwych proporcji pomiędzy prawami i obowiązkami uczniów. Każde prawo stanowione obejmuje, w odpowiednich proporcjach, z jednej strony uprawnienia, z drugiej zaś zobowiązania. Te proporcje zostały zarówno w polskim prawie oświatowym, jak również w praktyce szkolnej poważnie zachwiane. Zadaniem programu jest przypomnienie, że uczniowie bardzo potrzebują mądrych, świadomych, uczciwych, przyjaznych dorosłych, którzy pomogą im dokonywać życiowych wyborów. Takich, którzy pomogą im znaleźć właściwą drogę, stać się osobami odpowiedzialnymi, umiejącymi współżyć i współdziałać z innymi, rozwiązującymi konflikty i problemy bez przemocy. Rządowy program poprawy stanu bezpieczeństwa w szkołach i placówkach ˝Zero tolerancji dla przemocy w szkole˝ ma charakter edukacyjny i jest realizowany w obszarze wychowania i profilaktyki. Problem zagrożeń ze strony nauczycieli - w tym dotyczących ˝złego dotyku˝ - został w programie ˝Zero tolerancji dla przemocy w szkole˝ ujęty wieloaspektowo. Celem przeciwdziałania i zapobiegania tego rodzaju zagrożeniom w ramach programu zrealizowane będą działania w obszarach: a) ogólnej poprawy stanu bezpieczeństwa w szkołach i placówkach, b) przygotowania uczniów do rozpoznawania i radzenia sobie z zagrożeniami, c) przygotowania rodziców do udziału w życiu szkoły oraz udzielania dzieciom wsparcia i pomocy, d) udostępnienia pomocy psychologiczno-pedagogicznej dla uczniów i rodziców. Program przewiduje realizację pakietu działań mających na celu ogólną poprawę stanu bezpieczeństwa w szkołach i placówkach, w tym: podniesienie jakości pracy wychowawczej nauczycieli, zwiększenie odpowiedzialności dyrektorów szkół, nauczycieli oraz pracowników niebędących nauczycielami za bezpieczeństwo uczniów na terenie szkoły, wzmocnienie i podniesienie skuteczności sprawowania nadzoru pedagogicznego, opracowanie dobrego katalogu oddziaływań wychowawczych, pozwalających na poprawę jakości działalności wychowawczej i zapobiegawczej szkół i placówek. Wprowadzenie szkolnych systemów monitoringu, jednolitego stroju szkolnego, powołanie we wszystkich szkołach koordynatorów ds. bezpieczeństwa, zaproponowanie szkołom nowych sposobów zapewnienia uczniom ochrony, stosowanie oprogramowania zabezpieczającego komputery szkolne, korekta społecznych warunków, w jakich funkcjonuje szkoła - to działania, które w sposób bezpośredni zmniejszają narażenie uczniów na różnorodne zagrożenia zewnętrzne. Program przewiduje także pakiet działań adresowanych do uczniów i ich rodziców, dotyczący różnorodnych rozwiązań umożliwiających poprawę bezpieczeństwa uczniów na terenie szkoły oraz zmianę klimatu społecznego wokół problemów agresji i przemocy. Uczniowie zostaną lepiej przygotowani do rozpoznawania i radzenia sobie z zagrożeniami - w ramach zajęć profilaktycznych i terapeutycznych oraz ścieżek edukacyjnych: edukacji medialnej, wychowania do życia w rodzinie oraz promocji zdrowia i edukacji prozdrowotnej, a także w ramach zajęć pozalekcyjnych i pozaszkolnych. Zajęcia te mają ogromne znaczenie w procesie dydaktyczno-wychowawczego oddziaływania na dzieci i młodzież. Umożliwiając aktywny kontakt z nauką, kulturą, sportem i turystyką, zagospodarowują czas wolny, kształtują pożądane wartości duchowe, psychiczne, postawy zdrowotne, społeczne i obywatelskie, utrwalają pozytywne wzorce zachowań społecznych. W odniesieniu do rodziców, już w 2007 r. planowana jest realizacja rozszerzonej edukacji prawnej i pedagogizacji rodziców, umożliwiając z jednaj strony szerszy udział reprezentacji rodziców w życiu szkoły (uspołecznienie szkoły), z drugiej zaś lepsze przygotowanie rodziców do rozumienia zagrożeń, wspierania dzieci w rozwiązywaniu problemów stanowiących źródło zagrożeń oraz współpracy ze szkołą w zakresie zapewnienia dzieciom i młodzieży skuteczniejszej ochrony przed zagrożeniami. Program przewiduje także wzmocnienie i rozszerzenie specjalistycznej pomocy psychologiczno-pedagogicznej, zarówno przez działania zmierzające do udostępnienia tej pomocy, jak i uruchomienie i upowszechnienie nowej formy pracy, tj. uruchomienia w poradniach, szkołach i placówkach punktów konsultacyjnych dla rodziców. Powyższe dane nie wyczerpują katalogu działań mających na celu zapewnienie uczniom bezpieczeństwa na terenie szkoły i ograniczenie zagrożeń, także ze strony nauczycieli. Katalog ten nie ma formy zamkniętej, ponieważ program będzie umożliwiał realizację w danym środowisku działań profilaktycznych, interwencyjnych i naprawczych, zgodnych z potrzebami tego środowiska. Szanowny Panie Marszałku, konstrukcja programu umożliwia w kolejnych latach ukierunkowanie działań na wybrane problemy z obszaru przeciwdziałania zjawiskom agresji i przemocy w środowisku szkolnym, w toku realizacji będzie możliwe rozszerzenie programu o zagadnienia podnoszone przez Pana Posła. Z poważaniem Sekretarz stanu Sławomir Kłosowski Warszawa, dnia 4 kwietnia 2007 r.
Źródło: